در حالی که جهان به سمت صنعتیسازی کامل با تکیه بر اینترنت اشیاء صنعتی (IIoT) حرکت میکند، سیستمهای کنترل صنعتی (ICS) و سامانههای اسکادا (SCADA) به هسته نفوذناپذیر امنیت ملی تبدیل شدهاند. با این حال، گزارش اخیر IBM X-Force نشان میدهد که بخش انرژی و تولید، بیشترین اهداف حملات سایبری را به خود اختصاص دادهاند و میانگین هزینه نشت اطلاعات در زیرساختهای حیاتی به رقمی فراتر از ۴.۴ میلیون دلار در سال ۲۰۲۵ رسیده است. این آمار زنگ خطری جدی برای نظامهای صنعتی کشور است که همچنان با میراث تجهیزات قدیمی (Legacy Systems) دستوپنجه نرم میکنند.
در مقایسه با استانداردهای جهانی، سازمانهای پیشرو در عرصه امنیت سایبری از مدل «امنیت مبتنی بر دارایی» به سمت «امنیت مبتنی بر فرآیند» حرکت کردهاند. طبق تحلیل گارتنر (Gartner)، سازمانهایی که استراتژیهای همگرایی IT/OT را بدون توجه به معماری Zero-Trust پیادهسازی میکنند، ۳۰ درصد بیشتر در معرض حملات سایبری قرار دارند. در ایران، بسیاری از سایتهای عملیاتی به دلیل نیاز به پایداری بالا، از بهروزرسانیهای امنیتی اجتناب میکنند که این امر شکافی عمیق میان توانمندیهای دفاعی داخلی و تهدیدات فراملی ایجاد کرده است.
ماندیانت (Mandiant) در گزارش سالانه خود تأکید میکند که مهاجمان امروزه از حملات کلاسیک فاصله گرفته و مستقیماً منطق کنترلکنندههای منطقی برنامهپذیر (PLC) را هدف قرار میدهند. تفاوت اصلی در اینجاست که در سطح جهانی، استفاده از سیستمهای پایش مداوم مبتنی بر هوش مصنوعی برای شناسایی ناهنجاریهای رفتاری به یک اصل تبدیل شده است. در مقابل، بسیاری از زیرساختهای حیاتی ایران همچنان بر امنیت پیرامونی (Perimeter Defense) متکی هستند که در مواجهه با بردارهای حمله نوین، عملاً بیاستفاده است.
رفع این شکاف نیازمند یک بازنگری ساختاری در اولویتبندی بودجههای امنیتی است؛ به جای تکیه بر تجهیزات غیرفعال (Passive)، باید به سمت سیستمهای تشخیص نفوذ (IDS) تخصصی شبکه که پروتکلهای صنعتی مانند Modbus و DNP3 را درک میکنند، حرکت کرد. انتقال از رویکردهای واکنشی به سمت مدلهای پیشدستانه (Proactive)، تنها راه تضمین تداوم فعالیت در برابر تهدیدگران پیشرفته است. تیم متخصص اطلس فناوران رازبان با اشراف کامل بر پیچیدگیهای محیطهای عملیاتی، آماده همراهی سازمانها در مسیر گذار به استانداردهای نوین پایش سیستمهای SCADA و امنیت زیرساخت است.
