دیگر دوران «قلعه و خندق» در امنیت شبکه به پایان رسیده است. با گسترش خدمات ابری و تغییر الگوی کاری به سمت مدلهای ترکیبی، تکیه بر امنیت محیطی (Perimeter-based security) به مثابه باز گذاشتن دروازههای قلعه پس از عبور از خندق است. در گزارش «Cost of a Data Breach 2025» از IBM، مشخص شده است که سرقت اعتبارنامهها (Stolen Credentials) همچنان عامل اصلی نفوذ در ۴۳ درصد از حملات سایبری است. این آمار به وضوح نشان میدهد که هویت (Identity) به خط مقدم جدید نبرد تبدیل شده است.
مدل Zero Trust بر مبنای اصل «هرگز اعتماد نکن، همیشه تایید کن» استوار است. در این پارادایم، مدیریت هویت و دسترسی (IAM) تنها یک ابزار مدیریتی نیست، بلکه ستون فقراتِ استراتژی دفاعی سازمان است. طبق گزارش گارتنر، تا سال ۲۰۲۶، بیش از ۶۰ درصد از سازمانها به جای روشهای سنتی، به رویکردهای مبتنی بر هویت برای حفاظت از زیرساختهای خود روی خواهند آورد. گذار به این مدل، نیازمند تغییر نگاه از «امنیت شبکه» به «امنیتِ مبتنی بر زمینه» (Context-aware security) است.
برای عبور از تئوری به عمل در پیادهسازی مدل دسترسی حداقلی (Least Privilege)، این چکلیست ۵ مرحلهای را در سازمان خود اولویتبندی کنید:
۱. ممیزی دسترسیها (Access Audit): تمام دسترسیهای فعلی کاربران، سیستمها و سرویسها را با ابزارهای خودکار پایش کنید. دسترسیهای بلااستفاده یا «حقوق بیشازحد» (Over-privileged) که معمولاً با گذشت زمان انباشته شدهاند را حذف کنید.
۲. پیادهسازی احراز هویت چندعاملی (MFA) بدون استثنا: از روشهای مقاوم در برابر فیشینگ مانند کلیدهای امنیتی سختافزاری (FIDO2) استفاده کنید. صرفِ تکیه بر پیامک یا کدهای OTP برای محیطهای حساس، با توجه به حملات کنونیِ Adversary-in-the-Middle، دیگر کافی نیست.
۳. اجرای دسترسیهایِ «بهموقع» (Just-In-Time Access): به جای دسترسی دائم، دسترسیها را تنها برای زمان محدود و برای انجام وظایف خاص تعریف کنید. این کار سطح حمله را به طرز چشمگیری کاهش میدهد و ردپای دسترسیهای مدیریتشده را شفاف میکند.
۴. تحلیل زمینه (Contextual Analysis): سیستمهای IAM باید هوشمند باشند. برای هر درخواست دسترسی، فاکتورهایی مانند مکان جغرافیایی، وضعیت سلامت دستگاه (Endpoint Health) و زمانِ معمولِ فعالیت کاربر را بسنجید. اگر رفتار کاربر خارج از الگوی رفتاری استاندارد است، دسترسی را محدود یا مسدود کنید.
۵. میکرو-سگمنتیشن (Micro-segmentation): شبکه خود را به نواحی کوچک امنیتی تقسیم کنید تا حتی در صورت نفوذ به یک بخش، حرکت عرضی (Lateral Movement) مهاجم به سایر بخشهای حساس غیرممکن شود. این استراتژی، یکی از توصیههای کلیدی Mandiant برای مهارِ نشت دادهها پس از ورود اولیه مهاجم است.
پیادهسازی این چکلیست ممکن است در نگاه اول دشوار به نظر برسد، اما هزینهِ عدم انجام آن، بسیار فراتر از چالشهای فنی است. حملات زنجیره تأمین و باجافزارهای مدرن، دقیقاً از شکافهای ناشی از اعتمادِ ضمنی در شبکه بهرهبرداری میکنند. هویت، تنها حصاری است که در دنیای بدون مرزِ امروز، دادههای شما را از دسترس بیگانگان حفظ میکند.
تیم متخصص اطلس فناوران رازبان آماده است تا در مسیر گذار به زیرساختهای ایمن و پیادهسازی معماری Zero Trust، بازوی مشاورهای و فنی سازمان شما باشد.
